ปศุสัตว์
ผู้เขียน : คัคน ญานะวงศ์ษา “ไก่พื้นเมือง” ในอดีตอาจถูกมองว่าเป็นเพียงกิจกรรมของชุมชนหรือความชื่นชอบส่วนบุคคล แต่ในวันนี้ ภาพนั้นได้เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง เมื่อคนรุ่นใหม่สามารถต่อยอดให้กลายเป็น “ธุรกิจเชิงเศรษฐกิจ” ที่สร้างรายได้หลักล้านต่อเดือน วันนี้ “เทคโนโลยีชาวบ้าน” จะพาไปรู้จักกับอีกหนึ่งตัวอย่างความสำเร็จของคนรุ่นใหม่ จักรภพ ภูวงศ์ หรือ คุณทีม เจ้าของภูวงศ์ฟาร์ม จังหวัดมหาสารคาม ฟาร์มไก่พื้นเมือง หรือภาษาชาวบ้านเรียกกันว่า ไก่ชน คุณทีมที่เติบโตจากศูนย์ สู่การเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ที่มีลูกค้าทั้งในประเทศและต่างประเทศ คุณทีม เริ่มต้นเส้นทางชีวิตในฐานะนักกีฬา แต่เมื่ออาการบาดเจ็บทำให้ไม่สามารถไปต่อในสายนี้ได้ ความผิดหวังจึงกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในชีวิต เขาตัดสินใจกลับมาเรียนให้จบ พร้อมกับมองหาธุรกิจเล็กๆ ที่สามารถเริ่มต้นได้ด้วยตัวเอง โดยไม่ต้องพึ่งงานประจำ “ตอนนั้นแค่อยากทำอะไรสักอย่างให้สำเร็จก่อนเรียนจบ” จากการลองทำธุรกิจออนไลน์หลายอย่างแต่ยังไม่เป็นรูปเป็นร่าง ในที่สุด “ไก่พื้นเมือง” ซึ่งเป็นสิ่งที่คุ้นเคยตั้งแต่วัยเด็ก กลายมาเป็นโอกาสที่เขาเลือกจริงจังตอนนี้ในวัย 25 ป
ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ เป็นพืชอายุสั้นใช้น้ำน้อย ที่ผ่านมาเกษตรกรจะเก็บเกี่ยวข้าวโพดฝักแก่ที่มีอายุการปลูก 120 วันไปขายให้กับโรงงานแปรรูปเป็นอาหารสัตว์ แต่ปัจจุบันนี้เกษตรกรได้ปรับเปลี่ยนมาตัดต้นข้าวโพดต้นสดที่มีอายุการปลูก 70 วันไปสับและหมัก เมื่อนำไปให้แพะและแกะกินจะได้รับโปรตีน วิตามินและแร่ธาตุ ทำให้แพะแกะ โตไวและแข็งแรง แล้วยังช่วยลดต้นทุนการผลิตและได้รับผลตอบแทนคุ้มทุน วันนี้จึงนำเรื่อง “เกษตรกรปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ตัดต้นสดมาสับและหมักให้แพะ-แกะ กินแล้วโตไว” มาบอกเล่าสู่กันครับ ในภาวะที่ต้นทุนค่าอาหารสัตว์มีราคาสูง ขอแนะนำทางเลือกให้เกษตรกรปลูกพืชอายุสั้นที่ใช้น้ำน้อย เช่น ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์เพื่อตัดต้นสดอายุ 70 กว่าวันหลังปลูกแล้วนำมาสับและหมัก เมื่อให้แพะและแกะกินจะช่วยให้ตัวโตไวและแข็งแรง แล้วทำให้ต้นทุนการผลิตลดลงด้วย ที่ผ่านมา กรมส่งเสริมการเกษตรได้ส่งเสริมให้เกษตรกรรวมกลุ่มปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์แบบแปลงใหญ่เพื่อเป็นศูนย์กลางการรองรับองค์ความรู้เพื่อนำไปสู่พัฒนาการผลิต ส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์เพื่อตัดต้นสดไปสับและหมักซึ่งมีทั้งโปรตีน วิตามิน และแร่ธาตุ เมื่อใ
คุณอรัญญา อาษาราษฎร์ เจ้าของอรัญญาฟาร์ม ตั้งอยู่ที่บ้านหินลาด ตำบลท่าสองคอน อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ได้หันมาเลี้ยงโคอเมริกันบราห์มันเป็นอาชีพเสริม โดยอาชีพหลักที่ทำอยู่นั้นเป็นพยาบาล แต่ด้วยมีใจรักใจชอบที่อยากจะเลี้ยงโค จึงได้ใช้เวลาว่างจากงานประจำมาเลี้ยงโคในแบบที่เธอรักและเรียนรู้ที่จะพัฒนาการเลี้ยงไปเรื่อยๆ เพื่อต่อยอดเป็นธุรกิจในอนาคตของเธอเอง คุณอรัญญา เล่าว่า สมัยก่อนนั้นจะเน้นเก็บเงินแบบนำเงินเข้าฝากธนาคาร แต่เห็นว่าได้ผลตอบแทนน้อยจึงเริ่มซื้อโคเนื้อลูกผสมเข้ามาเลี้ยงก่อน พอเลี้ยงแล้วก็ได้ผลตอบแทนได้ไม่ดีนัก ต่อมาจึงได้มารู้จักกับการเลี้ยงโคเนื้ออเมริกันบราห์มันเลือดร้อย จึงได้เริ่มศึกษาการเลี้ยงอย่างจริงจัง และพอเลี้ยงออกมาผลกำไรถือว่าดีมาก ได้ผลตอบแทนมากกว่าการเลี้ยงโคเนื้อลูกผสม หลังจากนั้นมาเธอก็เลี้ยงโคเนื้ออเมริกันบราห์มันมาโดยตลอด สำหรับพื้นที่เพื่อแบ่งเลี้ยงโคเนื้ออเมริกันบราห์มันนั้น คุณอรัญญา บอกว่า จะแบ่งพื้นที่การเลี้ยงอย่างชัดเจนมีการแบ่งโรงเรือนนอน พร้อมกับแบ่งพื้นที่ปลูกหญ้าอาหารสัตว์ที่ชัดเจน ทำให้เธอสบายมากขึ้นในการจัดการ การเลี้ยงโคอเมริกันบราห์มันจึงทำเป็น
ฟาร์มสุกรในปัจจุบันมักเจอปัญหา “ไรขี้เรื้อน ”เป็นโรคผิวหนังที่เกิดจาก ตัวไรปรสิตเกาะผิวหนังหมูขณะที่ติดโรคใหม่ๆมักพบรอยโรคที่บริเวณใบหู รอบขอบตา จมูก และลุกลามไปทั่วตัว ในระยะแรกเริ่มผิวหนังจะอักเสบ มีตุ่มขนาดเล็ก สีแดง เมื่อนานวันขึ้น ผิวหนังเริ่มหยาบหนา ขนร่วง น้ำเหลืองไหลเยิ้ม ตกสะเก็ด อาการลุกลามไปทั่วตัวอย่างรวดเร็วในระยะเวลาเพียง 1-2 สัปดาห์ วงจรชีวิตของไรขี้เรื้อน วงจรชีวิตของไรชนิดนี้ประกอบด้วย 4 ระยะคือ ไข่ ตัวอ่อน ตัวกลางวัยและตัวเต็มวัย ใช้เวลาแค่ 3 สัปดาห์ในการพัฒนาจากไข่จนถึงตัวเต็มวัยที่สมบูรณ์พร้อมออกไข่ในรอบต่อไป ซึ่งถือว่าเป็นวงจรชีวิตที่สั้นมากๆและง่ายต่อการแพร่ขยายจำนวนเพื่อก่อโรคในสัตว์ อาการของโรคไรขี้เรื้อน ตัวไรกระตุ้นให้เกิดอาการคันและรอยโรคแตกต่างกัน ถ้ามีอยู่จำนวนน้อยสุกรจะไม่แสดงอาการคันและรอยโรคไม่ปรากฎเด่นชัด แต่ถ้ามีเป็นจำนวนมากหลายพันตัวชอนไชผิวหนังอยู่ เกิดเป็นโรคชนิด byperkeratoic form ที่มีความรุนแรง แสดงอาการกระวนกระวาย เกาและกัดตัวเอง ชอบถูไถกับคอก จนกระทั่งผิวหนังมีรอยครูดหรือขูดขีด แม่สุกรส่วนใหญ่เป็นโรคชนิดเรื้อรัง รอยโรคและอาการไม่เด่
“ปูทะเล” ถือเป็นเมนูโปรดอันดับต้นๆ ในใจของสายอาหารทะเล และมีมูลค่าทางการตลาดสูงอย่างต่อเนื่อง ปัจจุบันประเทศไทยได้พัฒนาการเลี้ยงปูทะเลเชิงพาณิชย์ไปไกลมาก ทั้งรูปแบบ การเลี้ยงในบ่อดิน, การเลี้ยงในกระชัง, การเลี้ยงในกล่องหรือพลาสติกหลุม (ระบบน้ำหมุนเวียน) รวมไปถึงการพัฒนาระบบการเลี้ยงเรื่อยมาเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพและคุ้มทุนมากที่สุด จนกระทั่งก้าวมาสู่ระบบ “การเลี้ยงปูคอนโด” นวัตกรรมย่อขนาดพื้นที่ที่ช่วยแก้โจทย์เรื่องอัตรารอด ลดการจับคู่ต่อสู้กินกันเอง ประหยัดพื้นที่ได้มหาศาล และกลายเป็นโมเดลสร้างผลตอบแทนสุดคุ้มค่าให้กับผู้เลี้ยงในยุคนี้ น้าดอน-ปริญญ์ อำนวยสิทธิโชค เจ้าของ “ฟาร์มปูน้าดอนชลบุรี” ตั้งอยู่ในตำบลบางทราย อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี อดีตหนุ่มโรงงาน ผันตัวเป็นเกษตรกรเลี้ยงปูทะเล ต้องผ่านการลองผิดลองถูกและเริ่มต้นจากความล้มเหลว แต่ด้วยหัวใจของนักสู้ จึงมุ่งมั่นทดลองระบบเลี้ยงปูคอนโดจนประสบความสำเร็จ สามารถสร้างรายได้เลี้ยงครอบครัวได้ในระดับหนึ่ง ในอนาคตเตรียมวางแผนขยายพื้นที่การเลี้ยง พร้อมต่อยอดเปิดเป็นศูนย์อบรมถ่ายทอดความรู้ให้กับเกษตรกรและผู้ที่สนใจนำไปประกอบเป็นอาชีพต่อไป น้าดอ
ในโลกของการทำเกษตรที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน ทั้งสภาพอากาศที่แปรปรวน ต้นทุนที่ผันผวน และราคาผลผลิตที่ขึ้นลงตามกลไกตลาด เรื่องราวของ คุณอรรณพ อัครนิธิยานนท์ ประธานกรรมการบริหาร เครือแสงทอง–อัครา คือภาพสะท้อนของ “ความกล้า” ที่เปลี่ยนชีวิตจากศูนย์ให้กลายเป็นอาณาจักรธุรกิจปศุสัตว์ครบวงจร และกลายเป็นแรงบันดาลใจให้กับคนทำเกษตรไทยในยุคใหม่ได้อย่างทรงพลัง คุณอรรณพ เล่าว่า ชีวิตไม่ได้เริ่มต้นจากความพร้อม แต่เริ่มจาก “ความไม่มี” อย่างแท้จริง เพราะเติบโตมาในครอบครัวคนจีนย่านบางซื่อ ที่ต้องดิ้นรนทำมาหากินตั้งแต่ยังเด็ก จากการช่วยครอบครัวทำสวนฝรั่ง ไปจนถึงช่วยแม่ขายเส้นก๋วยเตี๋ยว ซึ่งเป็นธุรกิจดั้งเดิมของครอบครัวที่สืบทอดมาจากรุ่นบรรพบุรุษในประเทศจีน ร้าน “เซ่งท้ง” ไม่เพียงเป็นแหล่งรายได้ แต่ยังเป็นแหล่งบ่มเพาะทักษะชีวิต โดยเฉพาะ “วิชาการขาย” ภาพของเด็กชายที่ต้องตื่นตั้งแต่เช้ามืด พายเรือขายกาแฟและขนมไปตามคลองบางซื่อ พร้อมน้องชายคนรอง โดยตั้งชื่อเรือว่า “แสงทอง” และ “กรุงทอง” อาจดูเป็นเพียงเรื่องเล่าธรรมดา แต่แท้จริงแล้ว นั่นคือรากฐานของความเป็นผู้ประกอบการที่แข็งแกร่ง เพราะคุณอรรณพได้เรียนรู้การอ่
จังหวัดนครสวรรค์ เป็นจังหวัดหนึ่งที่มีความอุดมสมบูรณ์ในทรัพยากรทางธรรมชาติสูง มีความโดดเด่นเรื่องของพรรณไม้ในเขตอุทยานแห่งชาติหลายแห่ง แต่ที่อำเภอตาคลี ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่ค่อนมาด้านล่างของจังหวัด นอกจากจะมีความสมบูรณ์ในมุมของทรัพยากรธรรมชาติแล้ว เกษตรกรบางส่วนก็เลี้ยงสัตว์ไป สัตว์สวยงามก็มีอยู่ในพื้นที่ เช่น อำเภอตาคลีที่เอ่ยถึง มีเกษตรกรเลี้ยงสัตว์ปีกสวยงาม อยู่ในพื้นที่ หนุ่มโรงงานที่ผันตัวมาเลี้ยงไก่สวยงามหาเลี้ยงครอบครัว คุณวิโรจน์ ทิตา เริ่มทำงานก็เป็นพนักงานโรงงานมาตลอด กระทั่งปี 2559 เห็นว่า ไก่สวยงามหลายชนิดกำลังมาแรง ราคาสูง ประกอบกับพื้นฐานเดิมเคยเลี้ยงไก่ชน ไก่พื้นบ้าน และชอบสัตว์ปีกมาโดยตลอด จึงตัดสินใจนำเงินลงทุนซื้อพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ไก่สวยงาม มา 2 คู่ ในราคาคู่ละ 5,000 บาท “ตอนแรกผมคิดเลยครับว่า ต้องซื้อมาเพาะ เพื่อขายลูกเจี๊ยบ เห็นราคาซื้อขายลูกเจี๊ยบสูง ถึงจะต้องลงทุนมาก แต่ประสบการณ์ที่พอมีก็คิดว่าการเลี้ยงไก่ไม่ได้ยาก ไก่ชนิดไหนก็น่าจะมีความคล้ายกัน ซึ่งสิ่งที่ผมให้ความสำคัญมากที่สุดในการเลี้ยงสัตว์คือ ความสะอาด” ประสบการณ์ตรงมีเพียงการเลี้ยงไก่ชนและไก่พื้นบ้
“โคขุน” ไม่ได้เป็นเพียงการเลี้ยงสัตว์เพื่อจำหน่าย แต่คือธุรกิจที่ต้องอาศัยทั้งความรู้ด้านการเลี้ยง การจัดการฟาร์ม และความเข้าใจตลาดอย่างลึกซึ้ง หนึ่งในตัวอย่างที่สะท้อนภาพความสำเร็จได้ชัดเจน คือ คุณสานน กันรัมย์ เกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อและประธานกรรมการผู้จัดการ บริษัท สไมล์ บีฟ จำกัด ที่สามารถพัฒนาอาชีพเสริมในอดีต ให้กลายเป็นธุรกิจโคขุนครบวงจร ที่ตลาดให้การยอมรับ จากการรวมกลุ่มเกษตรกรที่เข้มแข็ง มีการควบคุมมาตรฐานการผลิตในทุกขั้นตอน ส่งผลให้ฟาร์มสามารถผลิตเนื้อโคขุนคุณภาพ ป้อนตลาดได้อย่างต่อเนื่อง และสร้างรายได้อย่างมั่นคงในระยะยาว พลิกเกมเลี้ยงโคเนื้อ สู่ธุรกิจโคขุนครบวงจร คุณสานน เล่าให้ฟังว่า เริ่มแรกเดิมทีเลี้ยงโคเนื้อสายพันธุ์อเมริกันบราห์มันสายพันธุ์แท้ ต่อมาประมาณปี 2557 มีโอกาสรู้จักกับเพื่อนเกษตรรายอื่นๆ ที่มีการเลี้ยงโคขุนและยังไม่มีทิศทางการทำตลาดที่ชัดเจน ช่วงนั้นจึงได้ตัดสินใจที่จะเรียนรู้ในเรื่องของการทำตลาดโคขุน และสร้างกลุ่มขึ้นมาเพื่อให้สามารถผลิตเนื้อส่งตลาดได้อย่างต่อเนื่อง “ในระยะแรกเจออุปสรรคบ้างแต่สู้ไม่ถอยครับ พอสู้มาเรื่อยๆ ทำให้เนื้อโคขุนในกลุ่มของผมเป็นที่รู้จ
กรมปศุสัตว์ จับมือหอการค้าไทยและภาคเอกชน เดินหน้ายกระดับมาตรฐานอาหารปลอดภัยในโครงการ “ปศุสัตว์ OK” ก้าวสู่ปีที่ 11 ขยายเครือข่ายร้านค้าและแผงจำหน่ายทั่วประเทศทะลุ 6,000 แห่ง เปิดตัวเกม “OK RUSH ภารกิจพิชิตอาหาร” ดึงคนรุ่นใหม่ใส่ใจที่มาของเนื้อสัตว์ พร้อมปูพรมขยายฐานสู่โรงเรียนและโรงพยาบาลทั่วประเทศ นส.พ.อัจฉบุณณ์ แสงศิริรักษ์ นายสัตวแพทย์ชำนาญการพิเศษ กรมปศุสัตว์ เปิดเผยว่า โครงการเนื้อสัตว์ปลอดภัยใส่ใจผู้บริโภค หรือ “ปศุสัตว์ OK” เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2558 จนถึงปัจจุบันเข้าสู่ปีที่ 11 โดยมีเป้าหมายสร้างสัญลักษณ์มาตรฐานให้ผู้บริโภคเลือกซื้อเนื้อสัตว์และไข่สดที่สะอาด ปลอดภัย ได้อย่างมั่นใจ จากจุดเริ่มต้นที่มีการรับรองเพียง 200 กว่าร้านค้า ปัจจุบันกรมปศุสัตว์ได้พัฒนาเกณฑ์การรับรองจากรายเดี่ยวเป็น “รายกลุ่ม” พร้อมดึงพันธมิตรเครือข่ายเข้ามามีส่วนร่วม จนสามารถขยายการรับรองครอบคลุมทั้งเนื้อสัตว์และไข่ไก่รวมแล้วกว่า 6,000 ร้านค้า สำหรับแผนงานในระยะต่อไป กรมปศุสัตว์มุ่งเน้นการประชาสัมพันธ์เชิงรุกเข้าสู่กลุ่มคนรุ่นใหม่ ผ่านเกมที่มีชื่อว่า “OK RUSH ภารกิจพิชิตอาหาร” ซึ่งมีลักษณะคล้ายเกมงู เพ
การเลี้ยงหมูหลุม เป็นอีกช่องทางที่สามารถช่วยลดในเรื่องของกลิ่นได้ดี เพราะการเลี้ยงจะเน้นใส่แกลบลงไปภายในเล้า จึงทำให้ของเสียที่เกิดจากการขับถ่ายของหมู ซึมลงไปด้านล่างทำให้ไม่มีกลิ่นส่งออกมารบกวน และที่สำคัญหมูยังได้รับการปฏิบัติที่ดีไม่อยู่กันอย่างแออัด จากหลักการสำคัญนี้เองจึงทำให้หมูมีสุขภาพดี เกษตรกรสามารถลดการใช้ยาปฏิชีวนะไปภายในตัว คุณสุธี ทัศนสุนทรวงศ์ อยู่บ้านเลขที่ 22 หมู่ที่ 11 ตำบลแก้มอ้น อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี ได้ปรับเปลี่ยนจากการเลี้ยงหมูแบบวิธีเดิม มาเลี้ยงด้วยวิธีนี้ นอกจากจะช่วยให้ประหยัดในเรื่องของการใช้น้ำจำนวนมากแล้ว การเลี้ยงหมูหลุมช่วยให้ประหยัดต้นทุนการเลี้ยงได้ดี โดยเฉพาะในเรื่องของการใช้น้ำ ที่ไม่ต้องหมั่นฉีดทำความสะอาดในทุกๆ วัน แบบการเลี้ยงด้วยวิธีการเดิม คุณสุธี บอกว่า การเลี้ยงหมูหลุมถือว่าเป็นการจัดระบบฟาร์มให้ดียิ่งขึ้น เพราะหมูที่เลี้ยงจะอยู่กันอย่างไม่แออัดจนเกินไป ทำให้หมูมีพื้นที่เดินเล่น จากการทดลองจนประสบผลสำเร็จ จึงทำให้เขาได้เลี้ยงแบบครบวงจรในเวลาต่อมา คือการผลิตลูกพันธุ์จำหน่ายและบางส่วนไว้เลี้ยงขุนเองภายในฟาร์ม ก่อนที่จะนำลูกหมูมาใส่เลี้ยงเข้า
